Howick Hall - Northumberland, England
Graafschap Northumberland, Engeland

Het Sichuan van Noord-Engeland

Ongeveer 60 km ten noorden van Newcastle aan de Engelse oostkust ligt een van de beste bewaarde botanische collecties. Deze heb ik in het jaar 2010 mogen bezoeken.

Howick Hall is een statig landhuis in een agrarisch landschap, niet ver van de hier immer winderige Noordzee en zijn ruige kustlijn. Een landgoed met een aantal klassieke ingredienten die Engelse domeinen zo herkenbaar maken. Een sfeervol kerkje op loopafstand, een formele tuin in terrassen rondom het hoofdgebouw, mooie uitzichten op het landschap en een sfeervolle tearoom. In deze tearoom moet je natuurlijk ‘Earl Grey tea’ drinken. Deze thee is namelijk op dit landgoed ontstaan.
De 2nd Earl Grey voegde ondermeer bergamot toe aan het plaatselijke bronwater om de smaak te verbeteren. In Londen waar dikwijls vertoefde voor politieke aangelegenheden bezorgde hij deze blend aan vrienden waarna Twinings deze thee wereldwijd commercialiseerde. De familie Grey heeft nooit niet één penny aan royalties ontvangen voor hun creatie. De huidige tea-room van Howick Hall bevindt zich in het hoofdgebouw en is zeer sfeervol. 

Maar nu de botanische aanplantingen van Howick Hall. Het landgoed is 28 ha groot en er zijn eigenlijk twee arboreta.
Het west-arboretum en het east-arboretum. Voor het gehele landgoed zijn er een vijftal tuinmannen. Maar deze houden zich voornamelijk bezig met het onderhouden van de keurig onderhouden terrastuinen rondom het hoofdgebouw. De arboreta liggen er daardoor net wild genoeg bij om geen tuingevoel op te roepen. De ondervegetatie wordt maar enkele keren per jaar gemaaid en voor de rest wordt alles een beetje op zijn beloop gelaten. Dit verhoogt het gevoel wel dat er hier iets te ontdekken valt. De botanische collecties zijn wel allemaal duidelijk gelabeld. Hier wordt duidelijk wel tijd voor gemaakt en hier zit een duidelijke meerwaarde.
Hier staan namelijk 11.000 ‘wild collected’ planten bijeen van ca 1800 verschillende plantensoorten. Dus dit vraagt ook echt wel opvolging en dus de nodige tijd. Anders verliesen de collecties ook veel aan wetenschappelijke waarde. Dit groot aantal aan opgeplante bomen en heesters die in de natuur verzameld zijn maken van deze botanische collecties een ware schatkamer.
De verdere meerwaarde zit in het feit dat er van elke soort meestal ook meerdere exemplaren zijn aangeplant. Dit zorgt voor de nodige genetische variatie binnen één soort, wat belangrijk is om algemeen geldende plantenkenmerken te kunnen beschrijven in de toekomst. Vele aanplantingen zijn nu nog wel in een juveniel stadium. Dit is duidelijk een eerder jonge collectie. Een foutje dat hier wel op duikt en dat bij meerdere jonge collecties wel eens voorkomt is dat vele planten te dicht bij elkaar of te dicht bij de wandelpaden zijn aangeplant.
Een andere fout die bij daarmee gepaard gaat in deze jonge collecties is het feit dat nieuwe aanplantingen op te regelmatige afstand van elkaar staan waardoor je een soort raster krijgt in de aanplantingen. Dit geeft een artificieel beeld. Maar er zijn hier dan ook zo veel nieuwe aanplantingen dat er in de toekomst wel keuzes zullen gemaakt moeten worden en dus gesnoeid in de aanplantingen.
Het feit dat de meeste wandelpaden graspaden zijn vervolledigd het beeld van verwilderende woodland garden. Op een verhard pad moet je braaf blijven lopen, van een graspad mag je aflopen zonder zich schuldig te voelen. 

Er zijn op dit domein ook nog vele oude aanplantingen, de oorsprong van het park gaat 200 jaar terug, waardoor je een soort etagebos krijgt met jonge en oude bomen. Het beperkte onderhoud verhoogt zoals reeds vermeld het natuurlijk ogend geheel. 
Het kan niet anders of de huidige eigenaar, Lord Howick is een bevlogen planthunter.
In het west-arboretum treffen wij ondermeer fraaie exemplaren van Hydrangea sargentiana en Hydrangea aspera aan.
Twee hydrangea’s waar in het verleden toch wel enige spraakverwarring over heeft bestaan. Hydrangea sargentiana heeft inderdaad bijna kale bloemstelen. Bij Hydrangea aspera zijn deze in Howick Hall echter niet overdreven behaard.
Euptelea pleiosperma, verzameld in Sichuan, heeft bij de jongste bladeren een mooie koperglans. Het veernervig blad heeft een minder uitgesproken doorlopende eindnerf dan bij E. polyandra, de Japanse tegenhanger die iets verderop staat. Een genus om meer te gebruiken in onze tuinen. Acer henryi heeft een uitgesproken groene stam. 









De bladeren zijn inderdaad variabel ; van getand tot bijna gaafrandig. De Enkianthus deflexus laat bij zijn nieuwe twijgen inderdaad een mooie rode kleur zien. Een plantengeslacht waar wij meestal snel aan voorbij gaan staat hier echter met vele soorten opgeplant : Deutzia. Spijtig genoeg zijn, begin augustus, alle planten uitgebloeid. Het langwerpig blad van Deutzia longifolia (Sichuan 2005) is op zich echter fraai genoeg en ziet er zeer gezond uit. 

Het meer ronde blad van Deutzia corymbosa (Sichuan 2003) ziet er eveneens zeer gezond uit. Ook Sorbus pallescens (Sichuan 2001) met zijn enkelvoudig blad staat er gezond bij.

Een jong exemplaar van Pterocarya macroptera (Ganshu 2003) maakt nog geen uitlopers. De eindknop zit ingepakt in een groen schudblad en oogt zeer stevig. Ik ben echt benieuwd hoe dit west-arboretum zich de komende jaren verder gaat ontwikkelen met deze vele nieuwe aanplantingen.
Wij wandelen nu naar het oost-arboretum langsheen ‘Silverwood’. In deze bostuin staan een aantal Rhododendron’s en Cammelia’s samen die vanaf 1930 zijn aangeplant door de vader van de huidige eigenaar. De Oostkust van Engeland is meestal kalkrijk, maar hier heeft met toch een zure spot waar deze planten goed groeien. Een van plantenleveranciers was een nonkel van Lord Grey, George Holford, toenmalig eigenaar van het Westonbird arboretum.
Voorbij Silverwood komen wij bij het bord met vermelding ‘The Long Walk’. Deze wandeling van ca 2,5 km loopt helemaal tot aan de zee. Elke tweede woensdag van februari wordt deze wandeling afgesloten, ook nu nog. 

De oorsprong van deze afsluiting ligt bij de 2nd Earl Grey. Zijn 15 kinderen moesten op deze dag na zonsondergang langsheen dit pad, alleen, naar de zee wandelen doorheen deze kronkelende vallei en terug. De Earl Grey wilde zo zijn kinderen leren om geen bang ik het donker te hebben.  
‘The Long Walk’ is het begin van het oostelijk arboretum. Hier staan de nieuwe aanplantingen meer geografisch geordend.
 

Ook hier echter komen vele planten uit Sichuan en Japan. Zo staat er een Corylus tibetica, niet zo heel veel verschillend van Corylus fargesii. Corylus tibetica zou volgens ‘New Trees’ nu Corylus ferox var. tibetica als naam dragen. Beide hazelaar soorten zijn meer boomvormig als onze eigen inlandse hazelaar. Een zeer mooie Aralia sinensis (Sichuan 1992) staat even verder op. De mooie rode bladsteel is contrastrijk met het licht groen, samengesteld blad. Ook deze aralia is een stekelige plant. Over een Carpinus hupeana var simplicidentata (Gansu 1999) heb ik geen verdere informatie gevonden in ‘New Trees’. Deze haagbeuk heeft wel een mooi, stevig blad en ook begin augustus nog, warm rood nieuw uitlopende bladeren. 












Ook over Crataegus kansuensis (Gansu 2000) geen verdere info te vinden. Deze meidoorn heeft begin augustus reeds licht rode vruchten.
Misschien is naamgeving toch niet steeds 100% accuraat. Neolitsia sericea (Japan 2002) hebt ik nog nooit eerder gezien. Vermoedelijk wintergroen met een licht groen, glimmend blad met niet al te veel zijnerven. Ook de volgende plant heb ik nog nooit eerde gezien : Carrierea calycina (Guizhou, China 1998). 

Dit boompje heeft mooie grijze, groene stammetjes met een blad dat lijkt op Idesia. Ik vermoed dat deze soort bij ons even vorstgevoelig is als Idesia. Maar wel een zeer mooi meerstammig boompje.

Een prachtige, zeer gezond ogende, heesterroos met reeds mooie langwerpige licht rode bottels is Rosa setipoda (Sichuan 1991).

Als laatste wil ik nog vermelden dat in het oost-arboretum Cercidiphyllum nieuw is aangeplant met tientallen exemplaren. Dit moet binnen een aantal jaren in bepaalde plaatsen van het arboretum gewoon de meest voorkomende boom worden.

In het nabij gelegen marktplaatsje Alnwick kan je ook nog de schitterende,nog steeds bewoonde, burcht gaan bezoeken. De meeste Engelsen komen echter voor de nieuwe spektakel tuin van de familie Wirtz met de grote waterpartij op hetzelfde landgoed. Wat zeker het bezoeken waard is in Alnwick is de tweede grootste ‘second hand bookstore’ van Engeland. Deze is gevestigd in een voormalig spoorwegstation.